ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน จำโครงสร้างส่วนกลาง ภูมิภาค ท้องถิ่น ให้ขาด ก่อนสอบภาค ก

พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 เป็นกฎหมายที่วิชาข้าราชการที่ดีในภาค ก ถามแทบทุกรอบ ข้อสอบไม่ได้ให้ท่องตัวบททั้งฉบับ แต่ชอบถามโครงสร้างว่าหน่วยไหนอยู่ส่วนไหน ใครเป็นหัวหน้า และใช้กฎหมายระดับไหนในการตั้งหรือยุบ บทความนี้จัดเรื่องเหล่านี้เป็นตารางให้จำง่าย แล้วปิดท้ายด้วยโจทย์ให้ลองทำ

ราชการไทยมี 3 ส่วน

จำว่า กลาง–ภูมิ–ถิ่น และภูมิภาคมีแค่ 2 ระดับ คือ จังหวัดกับอำเภอ ตำบลและหมู่บ้านไม่อยู่ใน พ.ร.บ.นี้ แต่เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการปกครองท้องที่

ผู้รักษาการตาม พ.ร.บ.นี้คือนายกรัฐมนตรี ส่วนรูปแบบท้องถิ่น ข้อสอบถามตามถ้อยคำในตัวบท ซึ่งยังเขียนคำว่า "สุขาภิบาล" ไว้ แม้สุขาภิบาลทั้งหมดถูกเปลี่ยนเป็นเทศบาลตำบลตั้งแต่ พ.ศ. 2542 แล้ว

ใครเป็นนิติบุคคล

ส่วนราชการส่วนกลางทั้ง 4 ประเภท คือ สำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง ทบวง และกรม มีฐานะเป็นนิติบุคคล ในส่วนภูมิภาค จังหวัดเป็นนิติบุคคล แต่อำเภอไม่เป็น

จำว่า จังหวัดเป็น อำเภอไม่เป็น ข้อสอบชอบเอาสองหน่วยนี้มาสลับกัน

อีกสองฐานะที่ออกบ่อย: สำนักนายกรัฐมนตรีมีฐานะเป็นกระทรวง และสำนักงานปลัดกระทรวงมีฐานะเป็นกรม

ตั้ง ยุบ เปลี่ยน ใช้กฎหมายระดับไหน

จำว่า ตั้งใหม่หรือจังหวัด = พ.ร.บ. · เปลี่ยนชื่อ ยุบ อำเภอ = พ.ร.ฎ. · แบ่งภายใน = กฎกระทรวง

เมื่อยุบส่วนราชการ งบประมาณที่เหลือให้ระงับไป และหน่วยงานรัฐอื่นรับโอนข้าราชการได้ภายใน 30 วัน

ใครเป็นหัวหน้าอะไร

ถ้ากฎหมายใดไม่ได้ระบุว่าใครรับผิดชอบ ให้เป็นหน้าที่ของนายอำเภอ

สองสำนักที่ชื่อคล้ายกัน แยกด้วยงานที่ทำ

• สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ทำราชการทางการเมือง
• สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ทำราชการของคณะรัฐมนตรี รัฐสภา และราชการในพระองค์ และทุกตำแหน่งเป็นข้าราชการพลเรือนสามัญ

ตำแหน่งว่าง ใครรักษาราชการแทน

จำว่า ฝ่ายการเมือง (นายกฯ รัฐมนตรี) ให้ ครม. เลือก · ปลัดกระทรวงให้รัฐมนตรีเลือก · อธิบดีและผู้ว่าฯ ให้ปลัดกระทรวงเลือก

ผู้รักษาราชการแทนมีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกับผู้ซึ่งตนแทน

คณะกรรมการในจังหวัดและ ก.พ.ร.

การไกล่เกลี่ยที่อำเภอ

จำว่า แพ่ง 2 แสน · อาญาต้องยอมความได้และไม่ใช่เรื่องเพศ

คำหลอกที่ต้องระวัง

• ตำบลและหมู่บ้านเป็นราชการส่วนภูมิภาค ผิด ภูมิภาคมีแค่จังหวัดกับอำเภอ
• อำเภอเป็นนิติบุคคลเหมือนจังหวัด ผิด จังหวัดเป็นนิติบุคคล แต่อำเภอไม่เป็น
• ยุบส่วนราชการต้องออกเป็น พ.ร.บ. ผิด การยุบและการเปลี่ยนชื่อออกเป็น พ.ร.ฎ. ส่วนการจัดตั้งใหม่ต่างหากที่ต้องเป็น พ.ร.บ.
• ตั้งจังหวัดกับตั้งอำเภอใช้กฎหมายระดับเดียวกัน ผิด จังหวัดใช้ พ.ร.บ. อำเภอใช้ พ.ร.ฎ.
• ก.พ.ร. กับ ก.พ. คือหน่วยเดียวกัน ผิด ก.พ.ร. คือคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ ก.พ. คือคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
• มอบอำนาจกับรักษาราชการแทนคือเรื่องเดียวกัน ผิด มอบอำนาจคือผู้มีอำนาจยังอยู่ แต่ให้คนอื่นทำแทน รักษาราชการแทนใช้เมื่อตำแหน่งว่างหรือผู้ดำรงตำแหน่งปฏิบัติราชการไม่ได้

ลองทำ

ข้อ 1 หน่วยใดต่อไปนี้ไม่มีฐานะเป็นนิติบุคคลตาม พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน

• ก. จังหวัด
• ข. อำเภอ
• ค. กรม
• ง. สำนักนายกรัฐมนตรี

ข้อ 2 รัฐบาลต้องการเปลี่ยนชื่อกรมแห่งหนึ่งให้ตรงกับภารกิจใหม่ โดยไม่ได้จัดตั้งหน่วยงานใหม่ ต้องออกเป็นกฎหมายระดับใด

• ก. พระราชบัญญัติ
• ข. กฎกระทรวง
• ค. มติคณะรัฐมนตรี
• ง. พระราชกฤษฎีกา

ข้อ 3 ผู้ว่าราชการจังหวัดแห่งหนึ่งไม่อาจปฏิบัติราชการได้ และจังหวัดนั้นมีรองผู้ว่าราชการจังหวัดหลายคน ใครเป็นผู้เลือกว่ารองผู้ว่าฯ คนใดจะรักษาราชการแทน

• ก. ปลัดกระทรวง
• ข. นายกรัฐมนตรี
• ค. คณะรัฐมนตรี
• ง. นายอำเภอ

ข้อ 4 ชาวบ้านสองคนมีข้อพิพาททางแพ่งเรื่องเงินกู้ และขอให้อำเภอไกล่เกลี่ยให้ ทุนทรัพย์ต้องไม่เกินเท่าใด อำเภอจึงไกล่เกลี่ยได้ ตามที่ พ.ร.บ.นี้กำหนด

• ก. 50,000 บาท
• ข. 100,000 บาท
• ค. 200,000 บาท
• ง. 500,000 บาท

ฝึกเลย: ข้อสอบข้าราชการที่ดีภาค ก

ดูข้อสอบและคู่มือทั้งหมดได้ที่ ศูนย์เตรียมสอบภาค ก ก.พ.