5E 7E, PBL สองแบบ, Jigsaw STAD TGT แยกรูปแบบการสอนที่ข้อสอบครูผู้ช่วยชอบสลับ

ข้อสอบศาสตร์การสอนในภาค ข (สอบวันอาทิตย์ที่ 15 พ.ย. 2569) ไม่ได้ถามให้ท่องนิยามยาว ๆ แต่มักให้สถานการณ์ในห้องเรียนแล้วถามว่าครูใช้รูปแบบใด หรือกิจกรรมนี้อยู่ขั้นไหน รูปแบบหลายคู่มีชื่อคล้ายกันหรือมีตัวย่อซ้ำกัน บทความนี้จับคู่ที่ชอบออกสลับให้เห็นจุดต่างทีละคู่

5E กับ 7E: ต่างกันแค่หัวกับท้าย

ขั้น	5E	7E
ก่อนเริ่ม	ไม่มี	ตรวจสอบความรู้เดิม (Elicitation)
1	สร้างความสนใจ (Engagement)	สร้างความสนใจ
2	สำรวจและค้นหา (Exploration)	สำรวจและค้นหา
3	อธิบายและลงข้อสรุป (Explanation)	อธิบายและลงข้อสรุป
4	ขยายความรู้ (Elaboration)	ขยายความรู้
5	ประเมินผล (Evaluation)	ประเมินผล
ท้ายสุด	ไม่มี	นำความรู้ไปใช้/ต่อยอด (Extension)

ตัวอย่างบทเรียน "การละลายของน้ำตาล" ครูถามว่าทำไมน้ำตาลละลายในชาร้อนเร็วกว่าชาเย็น (สร้างความสนใจ) ผู้เรียนทดลองใส่น้ำตาลในน้ำอุณหภูมิต่างกันแล้วจับเวลา (สำรวจ) นำผลมาอธิบาย (อธิบาย) แล้วตอบว่าทำไมผงซักฟอกละลายในน้ำอุ่นได้ดีกว่า (ขยายความรู้ คือนำไปใช้กับสถานการณ์ใหม่)

จำว่า สนใจ → สำรวจ → อธิบาย → ขยาย → ประเมิน และใน 7E Elicitation อยู่หน้าสุด · Extension อยู่ท้ายสุด

PBL สองตัว: ปัญหาเป็นฐาน กับ โครงงานเป็นฐาน

ทั้งสองแบบใช้ตัวย่อ PBL เหมือนกัน จึงต้องดูที่จุดเริ่มต้นและปลายทาง

	Problem-Based Learning	Project-Based Learning
เริ่มจาก	ปัญหาจริงหรือสถานการณ์ปัญหาที่ยังไม่มีคำตอบสำเร็จรูป	ความสนใจของผู้เรียน
ได้อะไร	แนวทางแก้ปัญหา	ชิ้นงานหรือผลผลิต แล้วนำเสนอ
เน้น	กระบวนการคิดแก้ปัญหา	ผลงานที่จับต้องได้
ตัวอย่าง	ร้านค้าในโรงเรียนขายขนมไม่ได้ ให้กลุ่มหาสาเหตุและทางแก้	สนใจเรื่องขยะ จึงทำปุ๋ยหมักจากเศษอาหารในโรงอาหาร

จำว่า Problem เริ่มที่ "ปัญหา" ได้ "ทางแก้" · Project เริ่มที่ "ความสนใจ" ได้ "ชิ้นงาน"

CIPPA: P สองตัวที่ชอบถูกสลับ

โมเดลซิปปาของ รศ. ดร.ทิศนา แขมมณี เป็นหลัก 5 ประการที่ครูใช้ตรวจว่าผู้เรียนมีส่วนร่วมจริงหรือไม่ ไม่ใช่ขั้นตอนการสอนตายตัว

ตัวอักษร	ความหมาย
C = Construct	ผู้เรียนสร้างความรู้ด้วยตนเอง
I = Interaction	มีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นและแหล่งความรู้
P = Physical Participation	ได้เคลื่อนไหวร่างกาย ไม่นั่งนิ่งตลอดคาบ
P = Process Learning	ได้เรียนรู้กระบวนการ เช่น กระบวนการคิด กระบวนการกลุ่ม
A = Application	นำความรู้ไปประยุกต์ใช้

จำว่า P แรก = กาย (Physical) · P สอง = กระบวนการ (Process) ถ้าตัวเลือกเขียนว่า Practice หรือ Presentation คือตัวลวง

Backward Design: คิดการประเมินก่อนกิจกรรม

วิกกินส์และแม็กไทเสนอให้วางแผนกลับด้านจากที่ครูส่วนใหญ่ทำ

กำหนดเป้าหมายหรือผลลัพธ์ที่ต้องการ (อิงตัวชี้วัด)
กำหนดหลักฐานการประเมิน เช่น ชิ้นงาน การนำเสนอ แบบทดสอบ
วางแผนกิจกรรมการเรียนรู้

จำว่า เป้าหมาย → หลักฐาน → กิจกรรม ขั้นที่ 2 คือหลักฐานการประเมิน ไม่ใช่กิจกรรม

การเรียนแบบร่วมมือ: แยกด้วยจุดเด่นตัวเดียว

เทคนิค	จุดเด่นที่ใช้แยก
Jigsaw	กลุ่มบ้าน แยกไปเรียนลึกในกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ แล้วกลับมาสอนเพื่อน
STAD	กลุ่มคละความสามารถ ทดสอบเดี่ยว แล้วรวมคะแนนพัฒนาการเป็นคะแนนกลุ่ม
TGT	คล้าย STAD แต่ใช้แข่งขันเกมกับคนเก่งใกล้เคียงกันจากต่างกลุ่ม
Think-Pair-Share	คิดคนเดียว → จับคู่ → แบ่งปันทั้งชั้น
Numbered Heads Together	สมาชิกมีหมายเลข ครูสุ่มเรียกหมายเลขให้ตอบ

การเรียนแบบร่วมมือไม่ใช่แค่แบ่งกลุ่มทำงาน ต้องมีหลัก 5 ประการ คือ พึ่งพาอาศัยกันเชิงบวก ความรับผิดชอบรายบุคคล ปฏิสัมพันธ์ที่ส่งเสริมกัน ทักษะทางสังคม และกระบวนการกลุ่ม

จำว่า STAD = สอบ · TGT = เกม ถ้าโจทย์พูดถึง "คะแนนที่เพิ่มจากคะแนนพื้นฐานของตัวเอง" คือ STAD

SAMR กับ ADDIE: อย่าสับสนลำดับ

SAMR ใช้ดูว่าเทคโนโลยีเปลี่ยนการเรียนรู้แค่ไหน ยกตัวอย่างงานเขียนเรียงความ

ระดับ	ตัวอย่าง	กลุ่ม
1 ทดแทน (Substitution)	พิมพ์แทนเขียนด้วยมือ หน้าที่ไม่เปลี่ยน	เสริมประสิทธิภาพ (Enhancement)
2 เสริม (Augmentation)	ใช้ตัวตรวจคำสะกดและนับคำ	เสริมประสิทธิภาพ
3 ปรับเปลี่ยน (Modification)	เขียนในเอกสารออนไลน์ที่เพื่อนเข้ามาแสดงความเห็นและแก้ไขร่วมกัน	เปลี่ยนแปลง (Transformation)
4 สร้างใหม่ (Redefinition)	ทำงานที่ถ้าไม่มีเทคโนโลยีทำไม่ได้เลย	เปลี่ยนแปลง

ถามตัวเองว่า "ถ้าไม่มีเทคโนโลยี งานนี้ทำได้ไหม" ถ้าทำไม่ได้เลย คือ Redefinition

ADDIE คือขั้นตอนออกแบบบทเรียนหรือสื่ออย่างเป็นระบบ Analysis → Design → Development → Implementation → Evaluation หรือ "วิ–ออก–พัฒนา–ใช้–ประเมิน"

คำหลอกที่ต้องระวัง

Elaboration กับ Extension ชื่อคล้ายกัน Elaboration (ขยายความรู้) อยู่ทั้งใน 5E และ 7E ส่วน Extension (ต่อยอด) มีเฉพาะ 7E และอยู่ท้ายสุด
Elicitation อยู่ก่อน Engagement เพราะการเรียนรู้ใหม่ต้องต่อจากความรู้เดิม ถ้าตัวเลือกวาง Elicitation ไว้หลังสร้างความสนใจ ผิด
CIPPA ไม่ใช่ขั้นตอนการสอน แต่เป็นหลักที่ใช้ตรวจการสอน
Design กับ Development ใน ADDIE ออกแบบต้องมาก่อนพัฒนา ตัวเลือกลวงชอบสลับสองคำนี้
ทำกิจกรรมกลุ่ม ≠ การเรียนแบบร่วมมือ ถ้าคนเก่งทำคนเดียวแล้วคนอื่นใส่ชื่อ ขาดความรับผิดชอบรายบุคคล

ลองทำ

ข้อ 1 ครูแบ่งเนื้อหาเรื่องระบบอวัยวะเป็น 4 ส่วน นักเรียนแต่ละคนในกลุ่มรับไปคนละส่วน แล้วไปรวมกับเพื่อนจากกลุ่มอื่นที่ได้ส่วนเดียวกันเพื่อศึกษาให้ลึก จากนั้นกลับมาสอนเพื่อนในกลุ่มเดิม ครูใช้เทคนิคใด

ก. STAD
ข. TGT
ค. Jigsaw
ง. Think-Pair-Share

ข้อ 2 ก่อนเริ่มสอนเรื่องแรงลอยตัว ครูถามนักเรียนว่าเคยเห็นอะไรลอยน้ำได้บ้างและคิดว่าเพราะอะไร เพื่อดูว่านักเรียนรู้อะไรมาก่อน ตามรูปแบบ 7E กิจกรรมนี้อยู่ขั้นใด

ก. ตรวจสอบความรู้เดิม (Elicitation)
ข. สร้างความสนใจ (Engagement)
ค. นำความรู้ไปใช้/ต่อยอด (Extension)
ง. ขยายความรู้ (Elaboration)

ข้อ 3 ครูออกแบบหน่วยการเรียนรู้แบบย้อนกลับ (Backward Design) และกำหนดผลลัพธ์ที่ต้องการตามตัวชี้วัดเรียบร้อยแล้ว ขั้นต่อไปครูควรทำอะไร

ก. วางแผนกิจกรรมการเรียนรู้
ข. กำหนดเป้าหมายของหน่วยใหม่อีกครั้ง
ค. นำบทเรียนไปใช้กับผู้เรียน
ง. กำหนดหลักฐานการประเมิน

ข้อ 4 นักเรียนพิมพ์รายงานในโปรแกรมที่มีตัวตรวจคำสะกดและนับจำนวนคำให้อัตโนมัติ งานยังเป็นรายงานแบบเดิม ตาม SAMR Model การใช้เทคโนโลยีนี้อยู่ระดับใด

ก. ทดแทน (Substitution)
ข. เสริม (Augmentation)
ค. ปรับเปลี่ยน (Modification)
ง. สร้างใหม่ (Redefinition)

ดูเฉลย

ค กลุ่มบ้านแยกไปเรียนลึกในกลุ่มผู้เชี่ยวชาญแล้วกลับมาสอนเพื่อน เป็นจุดเด่นของ Jigsaw ส่วน STAD ใช้ทดสอบเดี่ยว TGT ใช้แข่งขันเกม
ก การดูว่าผู้เรียนรู้อะไรมาก่อนคือการตรวจสอบความรู้เดิม (Elicitation) ซึ่ง 7E วางไว้หน้าสุด ก่อนสร้างความสนใจ
ง Backward Design เรียงเป็น เป้าหมาย → หลักฐานการประเมิน → กิจกรรม เมื่อกำหนดเป้าหมายแล้ว ขั้นที่ 2 คือกำหนดหลักฐานการประเมิน
ข ใช้เทคโนโลยีแทนเครื่องมือเดิมและได้ความสามารถเพิ่ม (ตรวจคำสะกด นับคำ) โดยงานยังเหมือนเดิม คือระดับเสริม (Augmentation)

ฝึกเลย: ข้อสอบความรู้วิชาชีพครู

ดูข้อสอบและคู่มือทั้งหมดได้ที่ ศูนย์เตรียมสอบครูผู้ช่วย สพฐ.