จับคู่นักจิตวิทยากับทฤษฎีให้แม่น ครูผู้ช่วย ภาค ข ไม่สลับชื่ออีก

ข้อสอบจิตวิทยาในวิชาความรู้วิชาชีพครูไม่ค่อยถามนิยามตรง ๆ แต่ชอบให้สถานการณ์ในห้องเรียนแล้วถามว่าตรงกับแนวคิดของใคร ถ้าจำชื่อกับคำสำคัญเป็นคู่ไว้แน่น จะตอบได้เร็วมาก บทความนี้จัดนักทฤษฎีเป็นกลุ่ม แล้วฝึกจับคำสำคัญจากโจทย์

กลุ่มที่ 1: จิตวิทยาพัฒนาการ ใครมองด้านไหน

จำว่า เพียเจต์ = หัว · ไวก็อตสกี = หัว + เพื่อน · อีริคสัน = ใจกับสังคม · โคลเบิร์ก = ถูกผิด · ฟรอยด์ = จิตใต้สำนึก

เพียเจต์ 4 ขั้น เรียงตามอายุ

ดูดซึม = ข้อมูลใหม่เข้ากับของเดิมได้เลย · ปรับโครงสร้าง = ต้องเปลี่ยนความเข้าใจเดิม

อีริคสัน 2 ขั้นที่ออกบ่อยที่สุด

• 6–12 ปี (ประถม) Industry vs Inferiority ความขยันหมั่นเพียร vs ความรู้สึกด้อย
• 12–18 ปี (วัยรุ่น) Identity vs Role Confusion การรู้จักตนเอง vs ความสับสนในตนเอง

ประถม = "ฉันทำได้" (Industry) · วัยรุ่น = "ฉันคือใคร" (Identity)

โคลเบิร์ก ฟังที่คำว่า "เพราะ…"

จำเป็นจังหวะ "กลัว–รางวัล–คนชม–กฎ–สัญญา–หลักใจ"

ต้นไม้จริยธรรม และมาสโลว์

• ราก ของต้นไม้จริยธรรม = สติปัญญา · ประสบการณ์ทางสังคม · สุขภาพจิต
• มาสโลว์ 5 ขั้น: ร่างกาย → ความปลอดภัย → ความรักและการเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม → การได้รับการยกย่อง → Self-actualization

รากต้นไม้ = "ปัญญา–สังคม–สุขภาพจิต" สามคำนี้เท่านั้น ที่เหลือเป็นลำต้น

กลุ่มที่ 2: ทฤษฎีการเรียนรู้ จัดเป็นค่าย

จำสัตว์ทดลองของค่ายพฤติกรรมนิยม: พาฟลอฟ–สุนัข · ธอร์นไดค์–แมว · สกินเนอร์–หนู/นกพิราบ

บรูเนอร์ = ให้ค้นเอง · ออซูเบล = ครูวางกรอบให้ก่อน สองคนนี้มองต่างกัน

บลูม ฉบับปรับปรุง 6 ขั้น

จำ → เข้าใจ → ประยุกต์ใช้ → วิเคราะห์ → ประเมินค่า → สร้างสรรค์ ฉบับปรับปรุงโดยแอนเดอร์สันและแครธโวล (2001) ใช้คำกริยา ส่วนฉบับเดิม (1956) ใช้คำนามและมีการประเมินค่าเป็นขั้นสูงสุด

เทคนิคโจทย์สถานการณ์: จับคำสำคัญ → ชื่อทฤษฎี

อ่านโจทย์แล้วขีดเส้นใต้การกระทำของครูหรือคำพูดของเด็ก แล้วเทียบกับตารางนี้

ตัวอย่างที่ 1 ครูสอนเขียนเรียงความ ครั้งแรกให้โครงเรื่องและประโยคเริ่มต้น ครั้งต่อไปให้แค่โครงเรื่อง ครั้งสุดท้ายให้เขียนเองทั้งหมด เฉลย: ไวก็อตสกี การเสริมต่อการเรียนรู้ (Scaffolding) คำสำคัญคือ "ช่วยแล้วค่อย ๆ ลด"

ตัวอย่างที่ 2 ก่อนสอนระบบย่อยอาหาร ครูเปรียบร่างกายเป็นโรงงานที่รับวัตถุดิบเข้ามาแปรรูป แล้วจึงลงรายละเอียด เฉลย: ออซูเบล การจัดมโนมติล่วงหน้า (Advance Organizer) คำสำคัญคือ "ให้กรอบก่อน"

ตัวอย่างที่ 3 ครูบอกว่า "ใครทำแบบฝึกหัดในห้องเสร็จครบ ไม่ต้องทำการบ้านคืนนี้" นักเรียนตั้งใจทำงานในห้องมากขึ้น เฉลย: สกินเนอร์ การเสริมแรงทางลบ เพราะพฤติกรรมเพิ่มขึ้น และเอาสิ่งที่ไม่ชอบ (การบ้าน) ออกไป

คำหลอกที่ต้องระวัง

• การคงตัว (Conservation) เกิดในขั้นปฏิบัติการด้วยรูปธรรม (7–11 ปี) ไม่ใช่ขั้นก่อนปฏิบัติการ ซึ่งเป็นขั้นที่ยังไม่เข้าใจ
• ZPD และ Scaffolding เป็นของไวก็อตสกี ข้อสอบชอบใส่เพียเจต์หรือบรูเนอร์เป็นตัวลวง
• อีริคสันสลับขั้น ประถมคือ Industry ไม่ใช่ Identity และ Initiative vs Guilt เป็นวัยอนุบาล (3–6 ปี)
• เสริมแรงทางลบ ≠ ลงโทษ ถามก่อนว่าพฤติกรรม "เพิ่มหรือลด" ถ้าเพิ่มคือเสริมแรง แล้วค่อยดูว่า "ให้หรือเอาออก"
• Constructivism vs Constructionism สร้างความรู้ในหัว vs สร้างความรู้ผ่านชิ้นงาน (แพเพิร์ต)
• มาสโลว์ขั้นสูงสุดคือ Self-actualization ไม่ใช่การได้รับการยกย่อง ซึ่งเป็นขั้นที่ 4
• บลูมฉบับปรับปรุงสูงสุดคือ "สร้างสรรค์" ส่วน "ประเมินค่า" สูงสุดเฉพาะฉบับเดิม
• รากต้นไม้จริยธรรม ไม่มีเหตุผลเชิงจริยธรรมหรือแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ สองอย่างนั้นอยู่ที่ลำต้น

ฝึกให้คล่อง

ทำข้อสอบแล้วจดคู่ชื่อที่ตอบผิดลงกระดาษแผ่นเดียว ทบทวนเฉพาะคู่นั้นก่อนนอนทุกวัน

ลองทำ

ข้อ 1 ครูจับคู่นักเรียนที่เรียนเก่งกับนักเรียนที่เรียนอ่อน ให้ช่วยกันทำงานที่นักเรียนอ่อนยังทำคนเดียวไม่ได้ การจัดการเรียนรู้นี้ตรงกับแนวคิดของใคร

• ก. บรูเนอร์ (Bruner)
• ข. เพียเจต์ (Piaget)
• ค. ไวก็อตสกี (Vygotsky)
• ง. ออซูเบล (Ausubel)

ข้อ 2 ครูเทน้ำจากแก้วเตี้ยใส่แก้วทรงสูง นักเรียนตอบได้ว่าน้ำยังมีปริมาณเท่าเดิม นักเรียนคนนี้อยู่ในขั้นพัฒนาการใดตามแนวคิดของเพียเจต์

• ก. ขั้นก่อนปฏิบัติการ (2–7 ปี)
• ข. ขั้นปฏิบัติการด้วยรูปธรรม (7–11 ปี)
• ค. ขั้นปฏิบัติการด้วยนามธรรม (11 ปีขึ้นไป)
• ง. ขั้นประสาทสัมผัสและการเคลื่อนไหว (แรกเกิด–2 ปี)

ข้อ 3 ครูให้นักเรียนสำรวจตัวอย่างหลาย ๆ แบบ แล้วให้นักเรียนสรุปหลักการด้วยตนเอง โดยครูไม่บอกหลักการก่อน ตรงกับแนวคิดของใคร

• ก. ออซูเบล (Ausubel)
• ข. แพเพิร์ต (Papert)
• ค. แบนดูรา (Bandura)
• ง. บรูเนอร์ (Bruner)

ข้อ 4 ตามทฤษฎีความต้องการของมาสโลว์ ความต้องการขั้นสูงสุดคือข้อใด

• ก. การได้รับการยกย่อง
• ข. Self-actualization
• ค. ความปลอดภัย
• ง. ความรักและการเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม

ฝึกเลย: ข้อสอบความรู้วิชาชีพครู

ศูนย์เตรียมสอบครูผู้ช่วย สพฐ.