โจทย์เรียงประโยค (บางที่เรียกว่าเรียงข้อความ) จะให้ข้อความ 4–5 ท่อนที่ถูกสลับลำดับ แล้วให้เราเรียงกลับเป็นย่อหน้าที่อ่านแล้วสมเหตุสมผล หลายคนเสียเวลากับข้อแบบนี้เพราะลองอ่านทุกแบบไปเรื่อย ๆ ทั้งที่จริงแล้วแต่ละท่อนมีร่องรอยบอกตำแหน่งของตัวเองอยู่แล้ว ถ้ารู้ว่าต้องดูอะไร ก็เรียงได้ในเวลาไม่นาน
หลักในบทความนี้ใช้กับวิชาภาษาไทยในข้อสอบภาค ก ก.พ. และถ้าคุณเตรียมสอบสนามอื่นที่มีโจทย์ภาษาไทยแนวเรียงข้อความ เช่น ภาค ก ของครูหรือตำรวจ ก็ใช้หลักเดียวกันได้
4 ร่องรอยที่ต้องมองหา
| ร่องรอย | ตัวอย่างคำ | บอกอะไร |
|---|---|---|
| ประโยคเปิด | ไม่มีคำเชื่อมหรือคำอ้างอิงขึ้นต้น · แนะนำเรื่องแบบกว้าง | ท่อนนี้อยู่ลำดับแรก |
| คำอ้างอิง | นี้ · สิ่งนี้ · ดังกล่าว · ปัญหาดังกล่าว · เขา | ต้องตามหลังท่อนที่พูดถึงสิ่งนั้น |
| คำเชื่อม | จึง · ดังนั้น · แต่ · อย่างไรก็ตาม | ต้องมีท่อนอื่นมาก่อนเสมอ |
| ประโยคปิด | ดังนั้น · จึง · ด้วยเหตุนี้ · ผลคือ | มักอยู่ท้ายย่อหน้า |
จำว่า เปิดกว้าง → อ้างถึง → เชื่อมต่อ → สรุปปิด
ขั้นที่ 1: หาประโยคเปิดก่อนเสมอ
ประโยคเปิดคือท่อนที่แนะนำเรื่อง อ่านแล้วเข้าใจได้เองโดยไม่ต้องรู้ว่ามีอะไรมาก่อน ท่อนที่ขึ้นต้นด้วยคำเหล่านี้เป็นประโยคเปิดไม่ได้
- คำเชื่อม เช่น "ดังนั้น" "จึง" "แต่" "อย่างไรก็ตาม"
- คำอ้างอิง เช่น "เขา" "สิ่งนี้" "ปัญหาดังกล่าว"
วิธีเร็วคือตัดท่อนที่เปิดไม่ได้ทิ้งก่อน ส่วนใหญ่จะเหลือท่อนเดียว และเมื่อรู้ท่อนแรกแล้ว ตัวเลือกที่ไม่ได้ขึ้นต้นด้วยท่อนนั้นก็ตัดได้ทันที
ขั้นที่ 2: หาประโยคปิด
ท่อนที่มีคำสรุป เช่น "ดังนั้น" "ด้วยเหตุนี้" หรือท่อนที่บอกผลลัพธ์สุดท้าย เช่น "ผลคือ…" มักเป็นท่อนท้าย เมื่อได้ทั้งหัวและท้ายแล้ว ท่อนตรงกลางจะเหลือให้สลับไม่กี่แบบ
ขั้นที่ 3: จับคู่คำอ้างอิง
คำว่า "สิ่งนี้" หรือ "ปัญหาดังกล่าว" ต้องตามหลังท่อนที่พูดถึงสิ่งนั้นจริง ๆ ให้ถามตัวเองว่า "ดังกล่าว" นี้หมายถึงอะไร แล้วหาท่อนที่พูดถึงสิ่งนั้น ท่อนนั้นคือท่อนที่อยู่ก่อนหน้า
เห็น "ดังกล่าว" ให้ย้อนหา "ตัวจริง" ตัวจริงต้องมาก่อนเสมอ
ขั้นที่ 4: เรียงตามเวลาหรือขั้นตอน
ถ้ายังเหลือท่อนที่สลับกันได้ ให้ดูลำดับเหตุการณ์ ก่อน → หลัง → ผล เช่น เกิดปัญหา → แก้ปัญหา → ผลที่ได้ คำอย่าง "ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา" "ต่อมา" "เมื่อ…แล้ว" ช่วยบอกตำแหน่งได้
ตัวอย่างที่ 1
เรียงข้อความต่อไปนี้ให้ถูกต้อง
- (ก) ห้องสมุดจึงขยายเวลาเปิดถึง 20.00 น. ในวันธรรมดา
- (ข) ผลคือจำนวนผู้ใช้บริการเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว
- (ค) ห้องสมุดประชาชนของอำเภอเดิมเปิดให้บริการเฉพาะเวลา 8.30–16.30 น.
- (ง) เวลาดังกล่าวตรงกับช่วงที่นักเรียนและคนทำงานยังอยู่ที่โรงเรียนหรือที่ทำงาน
ลำดับ: ค → ง → ก → ข
- (ค) ไม่มีคำเชื่อมหรือคำอ้างอิง และแนะนำเรื่อง จึงเป็นประโยคเปิด
- (ง) "เวลาดังกล่าว" อ้างถึงเวลาเปิดใน (ค)
- (ก) "จึง" คือการแก้ปัญหาที่ (ง) บอกไว้
- (ข) "ผลคือ" ปิดท้ายด้วยผลลัพธ์
ตัวอย่างที่ 2
เรียงข้อความต่อไปนี้ให้ถูกต้อง
- (ก) ต่อมาเขาเปลี่ยนมาฝึกทำข้อสอบแบบจับเวลาวันละ 1 ชุด
- (ข) ในการสอบครั้งแรก สมชายทำข้อสอบไม่ทันเวลาจนเหลือหลายข้อ
- (ค) ดังนั้น การฝึกจับเวลาจึงช่วยให้เขาสอบผ่าน
- (ง) เมื่อสอบอีกครั้งในปีถัดมา เขาทำทันทุกข้อและสอบผ่าน
ลำดับ: ข → ก → ง → ค
- (ก) (ง) (ค) ใช้คำว่า "เขา" ซึ่งต้องรู้ก่อนว่าเขาคือใคร มีแค่ (ข) ที่บอกชื่อ "สมชาย" จึงเป็นประโยคเปิด
- (ก) "ต่อมา" คือสิ่งที่ทำหลังจากเจอปัญหาใน (ข)
- (ง) ผลจากการฝึกใน (ก) เรียงตามเวลา ก่อน → หลัง → ผล
- (ค) "ดังนั้น" สรุปบทเรียนของทั้งเรื่อง และต้องอยู่หลัง (ก) ที่พูดถึงการฝึกจับเวลา
คำหลอกที่ต้องระวัง
- "จึง" ไม่ได้อยู่ท้ายเสมอ ในตัวอย่างที่ 1 ท่อน "จึง" อยู่ลำดับที่ 3 เพราะยังมีท่อน "ผลคือ" ตามมาอีก ให้ดูว่าท่อนไหนเป็นผลสุดท้ายจริง ๆ
- คำบอกเวลาไม่ใช่คำเชื่อม ท่อนที่ขึ้นต้นด้วย "ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา" หรือ "ในการสอบครั้งแรก" ยังเป็นประโยคเปิดได้ ต่างจาก "ต่อมา" ที่ต้องมีเรื่องมาก่อน
- สรรพนามหลอกตา ท่อนที่ขึ้นต้นด้วย "เขา" อาจอ่านดูเหมือนเปิดเรื่องได้ แต่ถ้ายังไม่รู้ว่าเขาคือใคร ท่อนนั้นเป็นท่อนแรกไม่ได้
- "แต่" และ "อย่างไรก็ตาม" เป็นคำเชื่อมขัดแย้ง ต้องมีท่อนที่พูดอีกด้านมาก่อน จึงขึ้นต้นย่อหน้าไม่ได้
ท่อนแรกต้องอ่านรู้เรื่องคนเดียว ถ้าต้องถามว่า "อะไร" "ใคร" หรือ "ต่อจากอะไร" ท่อนนั้นไม่ใช่ท่อนแรก
ฝึกให้คล่อง
ลองฝึกโดยวงคำเชื่อมและคำอ้างอิงในแต่ละท่อนก่อนอ่านเนื้อหา ทำแบบนี้สักสิบข้อ สายตาจะเริ่มจับร่องรอยได้เอง และจะเรียงได้เร็วขึ้นมาก
ลองทำ
ข้อ 1 เรียงข้อความต่อไปนี้ให้ถูกต้อง
- (ก) ปัญหาดังกล่าวทำให้ชาวบ้านต้องซื้อน้ำดื่มราคาแพง
- (ข) หมู่บ้านริมทะเลแห่งหนึ่งขาดแคลนน้ำจืดทุกฤดูแล้ง
- (ค) ผลคือชาวบ้านมีน้ำใช้ตลอดปีโดยไม่ต้องซื้อ
- (ง) องค์การบริหารส่วนตำบลจึงสร้างบ่อเก็บน้ำฝนให้ทุกครัวเรือน
ข้อ 2 เรียงข้อความต่อไปนี้ให้ถูกต้อง
- (ก) อย่างไรก็ตาม เธอยังคงไปเรียนภาษาอังกฤษตอนเย็นสัปดาห์ละ 2 วัน
- (ข) มาลีเป็นพนักงานบริษัทที่ทำงานวันละ 8 ชั่วโมง
- (ค) ต่อมาเธอสอบได้คะแนนภาษาอังกฤษสูงพอจะสมัครงานราชการ
- (ง) งานที่หนักทำให้เธอแทบไม่มีเวลาว่าง
ดูเฉลย
- ก (ข) เป็นท่อนเดียวที่อ่านรู้เรื่องคนเดียว จึงเป็นประโยคเปิด · (ก) "ปัญหาดังกล่าว" ย้อนไปหาตัวจริงคือการขาดน้ำใน (ข) · (ง) "จึง" คือการแก้ปัญหา · (ค) "ผลคือ" ปิดท้าย ตัวเลือก ง วาง "จึง" ไว้ท้าย ซึ่งผิดลำดับเวลา ก่อน → หลัง → ผล
- ง (ข) บอกชื่อ "มาลี" จึงเป็นประโยคเปิด ส่วนท่อนอื่นใช้ "เธอ" "อย่างไรก็ตาม" หรือ "ต่อมา" · (ง) บอกว่าไม่มีเวลา · (ก) "อย่างไรก็ตาม" ต้องมีอีกด้านมาก่อน คือความไม่มีเวลาใน (ง) · (ค) "ต่อมา" บอกผลที่ตามมา จึงอยู่ท้าย
ฝึกเลย: ข้อสอบภาษาไทย ภาค ก