วิชากฎหมายที่ประชาชนควรรู้ใช้สอบนายสิบตำรวจทั้ง 3 สาย และกฎหมายจราจรเป็นส่วนที่ถามเป็นตัวเลขบ่อยที่สุด เช่น ห้ามจอดใกล้ทางข้ามกี่เมตร หรือห้ามแซงก่อนถึงทางแยกกี่เมตร ตัวเลขเหล่านี้ใกล้กันจนสลับง่าย วิธีที่ได้ผลคือจำเป็นกลุ่ม ผูกตัวเลขกับภาพบนถนนจริง
ในบทความนี้ "กฎหมายจราจร" หมายถึง พ.ร.บ.จราจรทางบก พ.ศ. 2522 ฉบับรวมการแก้ไข
กลุ่มที่ 1: ระยะห้ามจอด (3 · 5 · 10 · 15 เมตร)
ข้อนี้ออกบ่อยที่สุด เพราะมีตัวเลขหลายตัวในเรื่องเดียว
| ห้ามจอดในระยะ | จากอะไร |
|---|---|
| 3 เมตร | ทางข้าม · ท่อน้ำดับเพลิง · ตู้ไปรษณีย์ |
| 5 เมตร | ปากทางเดินรถ (ทางเข้าออก) |
| 10 เมตร | ทางร่วมทางแยก · ที่ติดตั้งสัญญาณจราจร |
| 15 เมตร | ทางรถไฟผ่าน · ก่อนถึงเครื่องหมายหยุดรถประจำทาง |
| 3 เมตร (อีกครั้ง) | เลยเครื่องหมายหยุดรถประจำทางไปแล้ว |
นอกจากระยะข้างบน ยังห้ามจอดบนทางเท้า บนสะพานหรือในอุโมงค์ ในทางแยก ในทางข้าม ตรงปากทางเข้าออก จอดซ้อนคัน และในเขตที่มีเครื่องหมายห้ามจอด
จำว่า ของเล็กใกล้ตัวคน = 3 · ปากทาง = 5 · แยกกับไฟ = 10 · รถไฟกับรถเมล์ = 15
ป้ายรถเมล์จำเป็นคู่ "ก่อน 15 เลย 3" ก่อนถึงป้ายห้ามยาว เลยป้ายไปแล้วห้ามสั้น
ฝ่าฝืนเรื่องจอดรถ เป็นความผิดทางพินัย ชำระค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 2,000 บาท
กลุ่มที่ 2: ระยะห้ามแซง และข้ามทางรถไฟ (30 · 60 · 5 เมตร)
| เรื่อง | ตัวเลข |
|---|---|
| ห้ามแซงก่อนถึงทางข้าม ทางแยก วงเวียน หรือทางตัดทางรถไฟ | ภายใน 30 เมตร |
| ห้ามแซงเมื่อมีหมอก ฝน ฝุ่น หรือควัน จนมองไม่เห็นทางข้างหน้า | ในระยะ 60 เมตร |
| เมื่อมีสัญญาณรถไฟ ต้องหยุดรถห่างจากทางรถไฟ | ไม่น้อยกว่า 5 เมตร |
| ทางเดินรถกว้างไม่ถึง... ขับล้ำกึ่งกลางถนนได้ | 6 เมตร |
จำว่า แซง 30 ก่อนถึงจุดตัด · มองไม่ถึง 60 ห้ามแซง (60 = 30 คูณ 2)
นอกจากนี้ยังห้ามแซงขณะขึ้นทางชัน ขึ้นสะพาน หรืออยู่ในทางโค้ง เว้นแต่มีเครื่องหมายให้แซงได้ ส่วนการแซงซ้ายทำได้เพียง 2 กรณี คือ รถคันหน้ากำลังเลี้ยวขวาหรือให้สัญญาณเลี้ยวขวา และถนนแบ่งช่องทิศทางเดียวกันตั้งแต่ 2 ช่องขึ้นไป
กลุ่มที่ 3: หมวกนิรภัย ซ้อนท้าย และเข็มขัดนิรภัย
| เรื่อง | ตัวเลข/หลัก |
|---|---|
| ไม่สวมหมวกนิรภัย (คนขับหรือคนซ้อน) | ค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 2,000 บาท |
| คนขับขับทั้งที่คนซ้อนไม่สวมหมวก | โทษสองเท่า คือไม่เกิน 4,000 บาท |
| ซ้อนท้ายจักรยานยนต์ | ได้ตามที่ใบคู่มือจดทะเบียนกำหนด และต้องนั่งบนอานที่จัดไว้ |
| เด็กที่ต้องนั่งที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็ก | อายุไม่เกิน 6 ปี |
| คนโดยสารที่ต้องรัดเข็มขัดหรือมีวิธีป้องกันอันตราย ไม่ว่านั่งแถวใด | สูงไม่เกิน 135 เซนติเมตร |
| คนโดยสารแถวหน้า | ไม่เกิน 2 คน |
| รถกระบะ/สองแถว ยกเว้นคนโดยสารที่ไม่ได้นั่งแถวหน้า | ต้องขับไม่เกิน 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง |
จำว่า หมวก 2 พัน · ปล่อยคนซ้อนไม่สวม คูณ 2 = 4 พัน
เด็ก 6 ขวบ · สูง 135 เป็นคู่ตัวเลขของ "ผู้โดยสารตัวเล็ก"
ซ้อนสามผิด เพราะคนที่สามไม่ได้นั่งบนอานที่จัดไว้สำหรับคนโดยสาร กฎหมายไม่ได้เขียนตัวเลขว่า "ห้ามเกินกี่คน" แต่ใช้หลักว่านั่งได้ตามที่นั่งที่จัดไว้
กลุ่มที่ 4: โทษ ใช้ตัวเลขแยกพินัยกับอาญา
| ความผิด | โทษ | ประเภท |
|---|---|---|
| ขับกีดขวาง ประมาท ทับเส้นแบ่งช่อง ขับบนทางเท้า ใช้โทรศัพท์โดยถือเครื่อง แซงฝ่าฝืน | ค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 4,000 บาท | พินัย |
| ทำหรือติดตั้งสัญญาณจราจรเอง | จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ | อาญา |
| เมาแล้วขับ | จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับ 5,000–20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ + พักใช้ใบขับขี่ไม่น้อยกว่า 6 เดือน หรือเพิกถอน | อาญา |
เมาแล้วขับ โทษเพิ่มเป็นขั้นตามความเสียหาย
| ผลที่เกิดกับผู้อื่น | จำคุก | ปรับ |
|---|---|---|
| ไม่มีผู้เสียหาย | ไม่เกิน 1 ปี | 5,000–20,000 บาท + พักใช้ใบขับขี่ไม่น้อยกว่า 6 เดือนหรือเพิกถอน |
| ได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ | 1–5 ปี | 20,000–100,000 บาท + พักใช้ใบขับขี่ไม่น้อยกว่า 1 ปีหรือเพิกถอน |
| ได้รับอันตรายสาหัส | 2–6 ปี | 40,000–120,000 บาท |
จำว่า เมาขับ "1 ปี · 6 เดือน" คือจำคุกสูงสุด 1 ปี และศาลพักใบขับขี่อย่างน้อย 6 เดือน
โบนัส: ตัวเลขอายุจากกฎหมายแพ่งและอาญา
กฎหมายที่ประชาชนควรรู้ไม่ได้มีแค่จราจร ตัวเลขอายุเหล่านี้ก็ถูกถามคู่กันบ่อย
| อายุ | ความหมาย |
|---|---|
| 15 ปีบริบูรณ์ | ผู้เยาว์ทำพินัยกรรมได้ (แพ่ง) |
| 18 ปี | อายุขั้นต่ำสมรส (แพ่ง) |
| 20 ปีบริบูรณ์ | บรรลุนิติภาวะ หรือบรรลุเมื่อสมรสโดยชอบ (แพ่ง) |
| ไม่เกิน 12 ปี | ไม่ต้องรับโทษ (อาญา) |
| เกิน 12 ถึงไม่เกิน 15 ปี | ไม่ต้องรับโทษ แต่ศาลดำเนินการได้ เช่น ว่ากล่าวตักเตือน (อาญา) |
| เกิน 15 แต่ต่ำกว่า 18 ปี | ถ้าสมควรลงโทษ ลดมาตราส่วนโทษลงกึ่งหนึ่ง (อาญา) |
| 18 ถึงไม่เกิน 20 ปี | ศาลลดโทษหนึ่งในสามหรือกึ่งหนึ่งก็ได้ (อาญา) |
จำบันไดอาญาเป็น 12 – 15 – 18 – 20 แล้วแยกให้ออกว่า 15 ในแพ่งคือ "ทำพินัยกรรมได้" ไม่เกี่ยวกับการรับโทษ
คำหลอกที่ต้องระวัง
- 15 เมตร กับ 5 เมตร เรื่องรถไฟ ห้ามจอดในระยะ 15 เมตรจากทางรถไฟ แต่ตอนรถไฟจะผ่าน ต้องหยุดรอห่างอย่างน้อย 5 เมตร
- 30 เมตร เป็นระยะห้ามแซง ไม่ใช่ห้ามจอด ระยะห้ามจอดจากทางแยกคือ 10 เมตร
- คนซ้อนไม่สวมหมวก คนขับก็ผิด และโทษคนขับเป็นสองเท่า ไม่ใช่โทษเท่ากัน
- เข็มขัดนิรภัยต้องรัดทุกแถว ไม่ใช่เฉพาะแถวหน้า ข้อยกเว้นของรถกระบะ/สองแถวไม่รวมคนนั่งแถวหน้า
- ไฟเหลือง = เตรียมหยุด ไปต่อได้เฉพาะเมื่อเลยเส้นให้รถหยุดไปแล้ว ไม่ใช่สัญญาณให้เร่ง
- รถโรงเรียนจอดรับส่ง กฎหมายให้ลดความเร็วและระมัดระวัง ไม่ได้บังคับให้หยุดรอ
- ทับเส้นแบ่งช่องได้ 3 กรณี เปลี่ยนช่อง เลี้ยว กลับรถ เท่านั้น
ฝึกให้คล่อง
อ่านจบแล้วลองปิดตารางแล้วเขียนตัวเลขกลุ่มห้ามจอดจากความจำ ถ้าเขียนครบ 3 · 5 · 10 · 15 พร้อมจุดที่คู่กันได้ ข้อจราจรส่วนใหญ่ในสนามสอบจะตอบได้ทันที
ลองทำ
ข้อ 1 ห้ามจอดรถในระยะกี่เมตรจากทางรถไฟผ่าน
ข้อ 2 ผู้ขับขี่ห้ามแซงรถคันอื่นก่อนถึงทางแยกภายในระยะกี่เมตร
ข้อ 3 ผู้ขับขี่จักรยานยนต์ขับรถทั้งที่คนซ้อนท้ายไม่สวมหมวกนิรภัย ผู้ขับขี่ต้องชำระค่าปรับเป็นพินัยไม่เกินเท่าใด
ข้อ 4 ผู้ขับขี่เมาแล้วขับโดยไม่มีผู้ใดได้รับความเสียหาย นอกจากโทษจำคุกหรือปรับ ยังต้องพักใช้ใบขับขี่ไม่น้อยกว่าเท่าใด หรือเพิกถอน
ดูเฉลย
- ค รถไฟกับรถเมล์ = 15 เมตร ส่วน 5 เมตรคือระยะหยุดรอห่างจากทางรถไฟเมื่อมีสัญญาณรถไฟ ไม่ใช่ระยะห้ามจอด
- ข แซง 30 ก่อนถึงจุดตัด ส่วน 10 เมตรคือระยะห้ามจอดจากทางแยก และ 60 เมตรใช้กรณีมองไม่เห็นทางข้างหน้า
- ง หมวก 2 พัน · ปล่อยคนซ้อนไม่สวม คูณ 2 = 4 พัน คนขับรับโทษสองเท่า ไม่ใช่เท่ากับคนไม่สวมหมวก
- ข เมาขับ "1 ปี · 6 เดือน" คือจำคุกสูงสุด 1 ปี และพักใช้ใบขับขี่อย่างน้อย 6 เดือน ส่วน 1 ปีเป็นระยะพักใบขับขี่เมื่อมีผู้ได้รับอันตราย
ฝึกเลย: ข้อสอบกฎหมายที่ประชาชนควรรู้
ศูนย์เตรียมสอบนายสิบตำรวจ: สายอำนวยการ · สายปราบปราม